İçeriğe geç

Yeni dükkânımız açıldı:Bahabey Caddesi No: 52/D, ÇorumBahabey Cd. No: 52/D, Çorum

Dana Etinde Hangi Parça Ne İçin Kullanılır?

Bonfile, kontrfile ve antrikot ızgaraya; but ve kol kuşbaşıya; incik, gerdan ve kaburga uzun pişirmeye. Dana eti parçaları ve kesim ölçüleri.

Yazan: Kasap Cengiz Şahin8 dk okuma

Siyah taş zemin üzerinde bütün bonfile ve mermer dokulu dana dilimleri

Dananın sırt ve bel bölgesinden gelen bonfile, kontrfile ve antrikot yüksek ateşte, kısa sürede pişen parçalardır; biftek, ızgara ve sote için bunlar alınır. But ve kol eti kuşbaşı, kavurma, rosto ve kıymaya gider. İncik, gerdan, kaburga ve döş ise kısık ateşte saatlerce pişince yumuşar; haşlama, fırın yemeği ve et suyu için en doğru seçim bunlar. Aşağıda her parçanın nereden geldiğini, nasıl kesildiğini ve tezgâhta nasıl isteneceğini tek tek anlattık.

Parçanın yeri pişirme şeklini belirler

Kural basit: Hayvanın az kullandığı kas yumuşak, çok kullandığı kas sert olur. Bel ve sırt boyunca uzanan kaslar hayvan yürürken pek çalışmaz. Lifleri ince, bağ dokusu azdır. Tavada birkaç dakikada pişer, yumuşak kalır.

Bacaklar, kol ve boyun ise bütün gün yük taşır. Bu kaslarda kolajenli bağ dokusu boldur. Kolajen yüksek ateşte kısa süre pişince eti lastik gibi yapar; kısık ateşte ve sulu ortamda saatlerce pişince jelatine dönüşür, eti yumuşatır, suya da kıvam verir. İncik haşlamasının suyu soğuyunca jöle gibi tutuyorsa sebebi bu.

Yani sert et diye bir şey pek yok, yanlış pişirilmiş et var. İnciği biftek gibi tavada pişirirseniz çiğneyemezsiniz. Bonfileyi iki saat tencerede kaynatırsanız da kuru ve lifli bir şey çıkar.

Dana eti parçaları ve kullanım alanları

ParçaBölgeYapısıEn uygun kullanım
BonfileBelin iç kısmı, omurganın altıEn yumuşak parça, çok az yağlıBiftek, madalyon, çökertme, sote
KontrfileBelin dış kısmı, bonfilenin üstüSıkı lifli, kenarında yağ şeridiBiftek, şiş, sote
AntrikotSırtın kaburga tarafıİnce yağ damarlı, suluIzgara biftek, döküm tava, sac kavurma
But (nuar, yumurta, tranç, sokum)Arka bacakYağsız, iri kaslıRosto, şinitzel, kavurma, kuşbaşı, az yağlı kıyma
KolÖn bacağın üstü ve omuzOrta yağlı, biraz sinirliKuşbaşı, güveç, kavurma, kıyma
DöşGöğsün alt kısmıYağ ve et kat katKöftelik kıyma, haşlama, kavurma
KaburgaGöğüs kafesiKemikli, yağlıFırında kaburga, haşlama, et suyu
GerdanBoyunBağ dokusu bol, lif lif dağılırHaşlama, tirit, kavurma
İncikBacağın alt kısmıKolajenli, ilikli kemikFırında incik, haşlama, kemik suyu

Parça adları yöreden yöreye, hatta kasaptan kasaba biraz değişebilir. Adını bilmiyorsanız sorun değil; ne pişireceğinizi söylemeniz yeterli.

Sırt ve bel: bonfile, kontrfile, antrikot

Bu üç parça dananın biftek çıkan bölümü. Üçü de kısa pişirmeyi sever, aralarındaki fark yumuşaklık, yağ ve tatta.

Bonfile

Bonfile dananın en yumuşak parçası. Belin iç tarafında, omurganın altında uzanır ve neredeyse hiç çalışmaz; lifleri incedir, içinde sinir yok denecek kadar azdır. Yağı da az olduğu için tadı hafiftir, yağ damarlı bir antrikot kadar belirgin değildir.

Bütün bir bonfilenin kalın bir başı, eşit kalınlıkta bir ortası ve giderek incelen bir kuyruğu vardır. Madalyon ve biftek için en düzgün dilimler orta kısımdan çıkar. Kuyruk ucu düzgün biftek vermez ama çökertme, sote ve küçük kuşbaşı için çok uygundur. Bonfilenin üstündeki parlak, gümüş renkli zar pişince büzülüp eti kıvırır; kesimden önce temizlenmesi gerekir.

Madalyonu 3-4 cm, bifteği 2 cm kalınlığında kesiyoruz. Pişirmeden 30 dakika önce buzdolabından çıkarın, kızgın tavada her yüzünü 2-3 dakika mühürleyin, sonra 5 dakika dinlendirin. Güveç ya da tas kebabı gibi uzun pişen yemeklerde bonfile kullanmak hem israftır hem de kötü sonuç verir.

Kontrfile

Kontrfile, bonfilenin hemen üstünde, belin dış tarafında uzanan kas. Bonfileye göre lifleri biraz daha sıkı, et tadı daha belirgin. Bir kenarı boyunca kalın bir yağ şeridi bulunur; isterseniz bırakır, isterseniz temizleriz. Biftek, şiş ve sote için iyi bir parça.

Yağ şeridini bırakacaksanız birkaç yerinden çizin. Çizilmeyen şerit ısıda büzülür ve biftek tavada kayık gibi kıvrılır, ortası tavaya değmez.

Tezgâhta en sık karıştırılan iki parça kontrfile ile antrikot. Ayırmanın kolay yolu kesite bakmak: Kontrfilenin içi düz kırmızıdır, yağı tek kenarda şerit hâlinde durur. Antrikotun kesitine ise ince yağ damarları dağılmıştır, çoğu zaman ortasında belirgin bir yağ çekirdeği de görünür.

Antrikot

Antrikot sırtın kaburga tarafından, kontrfilenin önünden gelir. İçindeki ince yağ damarları pişerken erir ve eti içeriden yağlar; bu yüzden ızgarada kurumaz. "Mangala ne alayım?" diye soranlara ilk önerdiğimiz parça dana antrikot.

Kemiksiz biftek, kemikli biftek ya da sac kavurmalık doğranmış olarak hazırlanır. Kaburga kemiği uzun bırakılmış kalın kemikli antrikota tomahawk denir; bunu ön siparişle hazırlıyoruz. Bifteği 2-3 cm kalınlıkta isteyin. Kendi yağı yettiği için tavaya yağ koymayın, tuzu mühürledikten sonra serpin.

But: nuar, yumurta, tranç ve sokum

But arka bacağın üst kısmıdır; dananın en iri, en yağsız eti buradan çıkar. Kasaplıkta kendi içinde nuar, yumurta, tranç ve sokum gibi bölümlere ayrılır. Sokum, butun bele yakın, kuyruk sokumu tarafındaki bölümüdür. Yumurta adını yuvarlak, yumurtayı andıran biçiminden alır. Bu bölümlerin sınırları ve adları yöreye göre biraz farklılaşır; ama hepsinin ortak özelliği az yağlı, sıkı ve düzgün dilim veren et olması.

Yağsız et için bir kural akılda tutulmalı: Ya çok kısa pişer ya da uzun ve sulu pişer. Arası kurutur. Şinitzel bu yüzden ince kesilir; dilimleri streç film arasında 0,5 cm kalınlığa kadar dövüp kızgın yağda her yüzünü 2-3 dakika pişirmek yeterli. Rosto için 1-1,5 kg'lık bütün bir parça alın, iple sardırırsanız fırında biçimini korur. Kavurmalık but etini biraz iri doğratın, pişerken küçülür.

Az yağlı kıyma isteyenler için de but en doğru parça. Kıymalı ıspanak, karnıyarık ya da kıymalı börek gibi yağın fazla istenmediği yemeklerde but kıyması temiz bir sonuç verir.

Kol ve döş

Kol, ön bacağın üst kısmından ve omuzdan gelir. Butla kıyaslandığında biraz daha yağlı ve sinirlidir; uzun pişen yemekte kurumamasının sebebi de bu. Tas kebabı, güveç, etli sebze yemekleri ve kavurma için en çok kullanılan iki parça kol ile but.

Dana kuşbaşını but ve kol etinden, sinirini ve fazla yağını temizleyerek doğruyoruz. Kuşbaşı boyu yemeğe göre değişir: Sote için 1,5-2 cm, tas kebabı ve etli sebze yemekleri için 2,5-3 cm, güveç için 3-4 cm iyi sonuç verir. Kol etinden tas kebabı kısık ateşte yaklaşık 1,5-2 saatte yumuşar.

Döş, göğsün alt tarafından gelir ve et ile yağ kat kat dizilmiştir. Tek başına biftek olmaz ama köftelik kıymanın ana malzemesidir. Köfte için döş ve kol etini birlikte çektirirseniz yağ oranı %15-20 civarında kalır; köfte hem dağılmaz hem kurumaz. Döş haşlama ve kavurmada da iyi gider.

Kaburga, gerdan ve incik

Bu üç parçanın ortak noktası kemik ve bağ dokusu. Acele kaldırmazlar ama sabrın karşılığını verirler.

Dana kaburga kemiğiyle birlikte pişince eti kemikten kolayca ayrılır. Fırında kaburga için üstü kapalı, kısık ateşte en az 3 saat ayırın. Bütün, porsiyonluk ya da kemik arası kesimle hazırlanabilir; haşlama ve et suyu için de kullanılır.

Gerdan boyun bölgesinden gelir. Kemikli gerdan haşlama ve et suyu için, kemiksiz gerdan kavurma ve tirit için uygun. Uzun pişince lif lif ayrılır; haşlarken suyun üstünde biriken köpüğü alırsanız et suyu berrak kalır. Kısık ateşte 2-2,5 saat genelde yeterli olur.

İncik, ön ve arka bacağın alt kısmıdır. Kolajeni bol, kemiğinin içi iliklidir. Bütün olarak ya da 3-4 cm kalınlığında dilim hâlinde alınır; bu dilimlere ossobuco da denir. Önce yüksek ateşte her yüzünü kızartıp sonra kısık ateşte suyla 2,5-3 saat pişirirseniz et kemikten kendiliğinden ayrılır. Düdüklü tencerede bu süre kısalır. Fırında ya da haşlama için dana incik sayfasında kesim seçeneklerini görebilirsiniz.

Yemeğe göre hangi parça alınır?

YemekParçaNasıl isteyinPişirme
BiftekAntrikot, kontrfile, bonfile2-3 cm dilimKızgın tava ya da ızgara, kısa süre
ŞişKontrfile, bonfile, antrikotEşit boyda şişlikKözde, sık çevirerek
Sote, çökertmeBonfile kuyruğu, kontrfileİnce şerit ya da küçük kuşbaşıYüksek ateş, birkaç dakika
ŞinitzelButİnce dilimDövülüp kızgın yağda
Tas kebabı, etli sebzeKol, but2,5-3 cm kuşbaşıKısık ateş, 1,5-2 saat
GüveçKol, but3-4 cm iri kuşbaşıFırında, üstü kapalı
KavurmaBut, kol, döşİri doğranmışKendi yağında, kısık ateş
HaşlamaGerdan, incik, kaburgaKemikliKısık ateş, 2-3 saat
TiritGerdanKemiksizKısık ateş, 2-2,5 saat
Fırında kaburgaKaburgaBütün ya da porsiyonÜstü kapalı, en az 3 saat
KöfteDöş ve kolOrta yağlı kıymaIzgara ya da tava

Mangal için hangi parçaları karıştıracağınızı ve kişi başı hesabı mangal için et seçimi yazısında ayrıca anlattık.

Kişi başı ne kadar et alınır?

Et pişerken suyunu kaybeder ve aşağı yukarı ağırlığının dörtte biri kadar küçülür. Hesabı buna göre yapmak gerekir.

Biftek için kişi başı 250-300 gram yeterli. Etin yemeğin ana malzemesi olduğu tas kebabı ya da kavurmada kişi başı 150-200 gram, etin sebzeye eşlik ettiği türlü ve etli sebze yemeklerinde 100-150 gram hesaplanabilir. Kemikli parçalarda kemik ağırlığı da tartıya girer; kemikli kaburgada kişi başı 400-500, incikte 350-400 gram düşünün.

Örnek: Dört kişilik bir tas kebabı için 700-800 gram kuşbaşı, dört kişilik fırında incik için yaklaşık 1,5 kg incik alınır.

Sık yapılan hatalar

  1. Bonfileyi tencere yemeğine koymak. Uzun pişince kurur; o yemeğe kol ya da but daha iyi sonuç verir.
  2. Bifteği ince kestirmek. 1 cm'lik bir biftek dışı kızarana kadar içten de pişip kurur. 2 cm'nin altına inmeyin.
  3. Kuşbaşının hepsini tencereye birden atmak. Tencerenin ısısı düşer, et suyunu salar ve kızaracağına haşlanır. Azar azar koyun.
  4. İncik, gerdan ya da kaburgayı acele pişirmek. Bu parçalar kısık ateşte saat ister; yüksek ateşte süreyi kısaltmaya çalışırsanız et sertleşir.
  5. Pişen bifteği hemen kesmek. 5 dakika dinlendirmezseniz suyu tabağa akar. Dilimlerken de bıçağı liflere dik tutun.
  6. Kavurmalık eti küçük doğratmak. Et pişerken küçülür; ufak doğranan kavurma kuru ve sert olur.
  7. Kasaba sadece "yarım kilo kıyma" demek. Hangi parçadan, ne kadar yağlı istediğinizi söylemezseniz yemeğinize uymayan bir kıyma çıkabilir.

Kasaptan nasıl istenir?

Parçanın adını bilmek iyi ama şart değil. Kasaba üç şeyi söylemeniz yeterli: ne pişireceğiniz, kaç kişilik olduğu ve nasıl kesilmesini istediğiniz. Kalınlık, kuşbaşı boyu, kemikli ya da kemiksiz, yağın bırakılıp bırakılmayacağı bu üçüncü maddenin içinde.

Tezgâhta işe yarayan birkaç örnek cümle:

  • "Dört kişilik tas kebabı yapacağım, kol etinden orta boy kuşbaşı istiyorum."
  • "İki antrikot biftek, 2,5 santim kalınlığında olsun."
  • "Köfte için yarım kilo kıyma, döşle kol karışık, orta yağlı."
  • "Fırında incik yapacağım, 4 kişilik, dilim olarak kesin."
  • "Kontrfilenin yağını bırakın ama çizin."

Dükkânımızda eti istediğiniz kalınlıkta keser, sinirini ve fazla yağını temizler, isterseniz porsiyon porsiyon paketleriz. Dana kıymayı hazır tepside bekletmiyoruz; siparişinizde seçtiğiniz parçadan, istediğiniz yağ oranında çekiyoruz. Siparişi telefonla ya da WhatsApp'tan 0531 886 48 14 numarasına verip dükkândan teslim alabilirsiniz.

Aldığınız eti hemen pişirmeyecekseniz buzdolabında biftek ve büyük parçalar 3-5 gün, kuşbaşı 1-3 gün, kıyma 1-2 gün durur. Dondurma ve çözdürme ayrıntılarını et nasıl saklanır yazısında bulabilirsiniz.

Hangi parçayı alacağınızdan emin değilseniz yemeğin adını WhatsApp'tan yazın, parçayı ve miktarı birlikte belirleyelim.

Son güncelleme:

Yazıda geçen ürünler

Diğer yazılar

Tüm yazılar
Ara WhatsApp